تبلیغات
ره گم کرده نقشه راه در قلب توست - چرا در سفر نماز را شکسته می خوانیم؟
تاریخ : دوشنبه 4 آذر 1392 | 05:58 ب.ظ | نویسنده : ره گم کرده

برای این سوال دو جواب می توان داد

اول اینکه:

یکى از حکمت‏هاى این حکم، تخفیف است و این تخفیف یک هدیه الهى است که شامل برخى از مسافران مى‏شودو لزوماً و در تمام موارد، ربطى به طولانى بودن ومشقت داشتن سفر ندارد. نوعاً سفر خسته کننده و ملال آور است. پیامبر اکرم(ص) مى‏فرمایند: H}«ان الله تعالى وضع عن المسافر الصوم و شطر الصلاهV}کنزالعمال، ج 8، ص 503.{V»{H؛ «خداوند متعال روزه و مقدارى از نماز را از مسافر برداشته است» و همین تعبیر «وضع»؛ یعنى، بارى را از دوش این افراد برداشت و چون اولاً حکم امتنانى است و ثانیاً یکى از حکمت‏ها - و نه علت تامه حکم قصر نماز و بطلان روزه، - تخفیف است، در مواردى که به هر دلیلى خستگى یا مشقت نباشد، این حکم منتفى نمى‏شود. امام صادق(ع) از پدران خود(ع) و آنان از رسول خدا(ص) نقل کرده‏اند که: H}«انّ الله اهدى الىَّ و الى امتى هدیه لم یهدها الى احد من الامم کرامه من الله لنا، قالوا: و ماذاک یا رسول الله؟ قال: الافطار فى السفر و التقصیر فى الصلاه، فمن لم یفعل ذلک، فقد رد على الله عزوجل هدیته»{H؛V}وسائل الشیعه، ج 5، ص 540.{V «خداوند متعال هدیه‏اى به من و امتم کرامت فرموده که به امت‏هاى گذشته نداده است، عرض کردند: آن هدیه چیست؟ فرمود: اجازه افطار روزه و نصف شدن نماز در مسافرت؛ پس هر کسى چنین نکند هدیه ...

برای این سوال دو جواب می توان داد

اول اینکه:

یکى از حکمت‏هاى این حکم، تخفیف است و این تخفیف یک هدیه الهى است که شامل برخى از مسافران مى‏شودو لزوماً و در تمام موارد، ربطى به طولانى بودن ومشقت داشتن سفر ندارد. نوعاً سفر خسته کننده و ملال آور است. پیامبر اکرم(ص) مى‏فرمایند: H}«ان الله تعالى وضع عن المسافر الصوم و شطر الصلاهV}کنزالعمال، ج 8، ص 503.{V»{H؛ «خداوند متعال روزه و مقدارى از نماز را از مسافر برداشته است» و همین تعبیر «وضع»؛ یعنى، بارى را از دوش این افراد برداشت و چون اولاً حکم امتنانى است و ثانیاً یکى از حکمت‏ها - و نه علت تامه حکم قصر نماز و بطلان روزه، - تخفیف است، در مواردى که به هر دلیلى خستگى یا مشقت نباشد، این حکم منتفى نمى‏شود. امام صادق(ع) از پدران خود(ع) و آنان از رسول خدا(ص) نقل کرده‏اند که: H}«انّ الله اهدى الىَّ و الى امتى هدیه لم یهدها الى احد من الامم کرامه من الله لنا، قالوا: و ماذاک یا رسول الله؟ قال: الافطار فى السفر و التقصیر فى الصلاه، فمن لم یفعل ذلک، فقد رد على الله عزوجل هدیته»{H؛V}وسائل الشیعه، ج 5، ص 540.{V «خداوند متعال هدیه‏اى به من و امتم کرامت فرموده که به امت‏هاى گذشته نداده است، عرض کردند: آن هدیه چیست؟ فرمود: اجازه افطار روزه و نصف شدن نماز در مسافرت؛ پس هر کسى چنین نکند هدیه خداوند را رد کرده است». حضرت على(ع) مى‏فرماید: H}«من قصر الصلاه فى السفر و افطر فقد قبل تخفیف الله عزّوجل و کملت صلاتُهُ»{H؛V}مستدرک الوسائل الشیعه، ج 1، ص 503.{V «هر کس نماز را در مسافرت شکسته بخواند و روزه‏اش را افطار کند، تخفیف خداوند را پذیرفته و نمازش کامل است». براى اینکه به این پرسش بهتر پاسخ دهیم، توجه شما را به چند نکته جلب مى‏کنیم:
یکم. گرچه این روزها، وسایل نقلیه و ابزار مسافرت با گذشته فرق کرده است؛ ولى در عین حال هم اکنون نیز مسافرت داراى محذورات زیادى است. شما اگر به تجربه خودتان مراجعه کنید، ملاحظه خواهید کرد که اصولاً در سفر - به ویژه در میان راه - آن آرامش لازم وجود ندارد؛ به ویژه آنکه در سفر با وسایل سریع، دغدغه‏ها بسیار زیاد و فرصت اندک است. بنابراین با توجه به مشکلات زیاد و عدم آرامش، دستور قصر نماز مسافر و افطار روزه صادر شده است. دوم. خستگى ناشى از طول مسافت - که طبعاً با وسایل نقلیه در روزگاران گذشته دشوارتر بود - یکى از حکمت‏هاى مهم قصر نماز و افطار روزه است و نه آنکه تمام العله باشد. نه در روایتى و نه به هیچ دلیل عقلى ما دسترسى پیدا نکردیم که دلیل قصر، منحصراً همین امر بوده است تا اشکال وارد شود که مشقت گذشته وجود ندارد پس مسافر امروزی نباید نماز را قصر و روزه را افطار نماید، زیرا اولاً از لازمه مسافرت مشقت است و ثانیاً مشقت علت تامه قصر نماز و افطار روزه نمی باشد. سوم. روایاتى که بیانگر قصر نماز مسافر است، بر دو دسته است: الف. ملاک قصر را «ثمانیه فراسخ» (هشت فرسخ) رفت و برگشت مى‏داند. ب. ملاک قصر نماز مسافر را «مسیره یوم» (مسیر یک روز) مى‏داند. مشهور فقیهان - بلکه اجماع فقها - به روایات «ثمانیه فراسخ» تمسک کرده‏اند و روایات «مسیره یوم» را حمل نموده‏اند بر اینکه در زمان‏هاى قدیم، یک روز مسافرت با هشت فرسخ مساوى بوده است و نظر به اینکه «مسیره یوم» یک روز مسافرت با «ثمانیه فراسخ» فرسخ منطبق بوده است؛ در احادیث معصومان(ع) گاهى ملاک شکسته شدن نماز با عنوان 8 فرسخ بیان شده است و گاهى با عنوان یک روز مسافرت. به عبارت دیگر «مسیره یوم» عنوان مشیر است نه عنوان وصفى. چهارم. مسافر به کسى مى‏گویند که از وطن خویش خارج شده است و خروج از وطن، اصل و اساس در مسافرت است؛ یعنى، اگر کسى از وطن خویش خارج نشود، دیگر مسافر نیست. زمان معرِّف و نشانه مسافرت است؛ نه اصل مسافرت. به همین جهت در عرف، مسافر به کسى مى‏گویند که از منزل خارج شده و قصد هشت فرسخ را دارد. T}جمع بندى:{T نظر به اینکه از منظر مشهور فقیهان، موضوع قصر نماز، «مسیره یوم» نیست؛ بلکه «ثمانیه فراسخ» (8 فرسخ) است، دیگر شبهه اینکه «مسافرت در گذشته با اسب و شتر بوده و امروزه ممکن است با هواپیما باشد و کمتر از یک ساعت طول بکشد و حکم مسافر شرعى را ندارد»؛ وارد نیست؛ زیرا این شبهه، در صورتى وارد است که موضوع قصر نماز «مسیره یوم» (یک روز کامل) باشد نه هشت فرسخ؛ در حالى که از روایات استفاده مى‏شود که موضوع قصر نماز هشت فرسخ است؛ نه «مسیره یوم». بنابراین حکم نماز شکسته - که در فقه مطرح شده است - براى زمان حال و آینده نیز، مانند گذشته، صادق است. بنابراین فلسفه قصر شدن نمازهای چهاررکعتی در سفر و افطار روزه در آن، تخفیف و امتنان و تسهیلی است که خداوند منان، به عنوان یک هدیه برای مؤمنان مسافر عنایت فرموده است. ادب و مقام بندگی ایجاب می کند که انسان یک هدیه و تحفه الهی را رد نکند و نسبت به آن بی اعتنایی به خرج ندهد و در منابع اهل سنت نیز از پیامبر مکرم اسلام(ص) نقل شده که درباره نماز قصر فرمود: «صدقه تصدق الله بها علیکم، فاقبلوا صدقته».V}(این حدیث در سنن بیهقی، ج 3، ص 134 از صحیح مسلم نقل شده است).{V نماز قصر هدیه ای است که خداوند به شما داده است آن را بپذیرید. و به همین دلیل است که این عنایت و تخفیف الهی شامل کسانی که همواره در سفرند و اصولا سفر جزء برنامه زندگی آنها شده است و نیز اشخاصی که سفرشان سفر معصیت است، نمی شود؛ چون زمینه این تخفیف در آنها وجود ندارد. برای آگاهی بیشتر ر.ک: ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج 4، حکم نماز مسافر، ص 97-98.

برگرفته از پرسمان

منبع:http://www.porseshkadeh.com

دوم اینکه

آیه 101 سوره نساء دلالت دارد بر اینکه مسافر باید نمازش را قصر (شکسته) بخواند. آنجا که می فرماید:

«و اذا ضربتم فی الاْرض فلیس علیکم جناحٌ اَنْ تقصُرُوا من الصلوة ...»

«هنگامی که سفر می کنید، گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه کنید ... .»

در روایات اثبات شده است که «لیس جناح» در اینجا به معنی واجب بودن است و این آیه را در کنار آیه مربوط به طواف خانه خدا قرار داده اند.

درباره حکمت و فلسفه شکسته شدن نماز مسافر، در کتاب علل الشرایع و عیون اخبار الرضا، از امام رضا ـ علیه السلام ـ چنین نقل شده است:

«نماز در سفر، شکسته شده است؛ زیرا نماز در ابتدا 10 رکعت بود که 7 رکعت، بعدها به آن افزوده شد؛ ولی خدای متعال در سفر تخفیف داده و آن زیادی را نخواسته است؛ به سبب اینکه برای مسافر در سفر ممکن است بجا آوردنش سخت شود؛ زیرا مسافر در سفر مشغول به امور اقامت و معیشت و مانند آن است؛ و این تخفیف خداوند از باب رحمت و لطف اوست ... تنها نماز مغرب است که شکسته نمی شود؛ زیرا نماز مغرب نمازی است که در اصل و در ابتدا یک بار شکسته شده و به 3 رکعت تبدیل گردیده. بنابراین دیگر نباید شکسته شود.»(1)

پی نوشت:

۱-وسائل الشیعه، ج 8، ص 520، ح 11337؛ من لا یحضره الفقیه، ج 2، ح 1318؛ علل الشرایع، ص 323.

منبع:http://namazemomen.blogfa.com


برچسب ها: نماز، شکسته، مسافر، چرا، واجب،

  • گلوله
  • بک لینک
  • تیم بلاگ
  • دست نویس